Boeren in Veenhuizen houden water vast tegen droogte
Gepubliceerd op 28 september 2026
Pilot van EU-Interreg Northsea project Blue Transition
Afgelopen zomer viel er weinig regen in Nederland. Toch hadden negen boeren in Veenhuizen minder last van de droogte. Zij werken samen met Waterschap Noorderzijlvest aan maatregelen om regenwater vast te houden. “In Veenhuizen hebben ze een paar keer een enorme stortbui gehad. Dankzij de maatregelen stroomde dat water niet direct weg”, vertelt projectleider Vincent Hovinga van Waterschap Noorderzijlvest.
De samenwerking is onderdeel van Blue Transition, een EU-project dat in oktober 2022 is gestart. Doel is om regio’s rondom de Noordzee klimaatbestendig te maken: van Zweden tot Frankrijk. In Veenhuizen staat de vraag centraal hoe boeren en waterschap samen meer zoetwater vast kunnen houden. Dat is nodig, want het hoofdwatersysteem van het waterschap is juist gebouwd om water snel af te voeren. "Zodra het water in een beek of kanaal zit, is het binnen een dag in de Onlanden en na twee dagen in het Lauwersmeer", vertelt Vincent. Wil je voorkomen dat het water zo snel wegstroomt, dan moet je het al eerder vasthouden: op de percelen zelf. En dat land is van de boeren.
De wil was er al
In Veenhuizen was die samenwerking snel gevonden. De negen boeren dachten zelf al na over hoe ze over twintig, dertig jaar nog kunnen boeren. Ze namen zelf contact op met de provincie en kwamen zo ook in gesprek met het waterschap. Toen Blue Transition langskwam, was de keuze snel gemaakt. "We vroegen of ze mee wilden doen”, vertelt Vincent. “Daar waren ze meteen enthousiast over.”
De boeren en het waterschap gingen samen om tafel: de boeren brachten hun kennis van het land mee, het waterschap die van hydrologie en peilbeheer.
Boeren zelf aan de knoppen
Sinds twee jaar liggen er op de percelen boerenstuwtjes, afsluiters en verstelbare drainage. Boeren regelen het waterpeil zelf, binnen afspraken met het waterschap. Dat leverde een verrassing op. "We dachten dat ze het water af en toe wel kwijt zouden willen. Maar uit hun logboek bleek dat ze de stuwen het hele jaar door, zelfs in de winter, gewoon dichthielden. Ze hebben continu maximaal water vastgehouden."
Lessen doorgeven
De aanpak verandert ook hoe de boeren naar hun land kijken. Plekken die ze vroeger te nat vonden, blijken nu vaak juist het beste gras te geven. Waterschap en boeren praten inmiddels over een vervolg, gericht op het verbeteren van de bodem.
De pilot in Veenhuizen loopt dit jaar af, maar de maatregelen en de samenwerking blijven staan. Het waterschap wil de opgedane lessen ook toepassen in andere delen van de Kop van Drenthe, zoals bij een nieuw gebiedsproces rond de Grote Masloot.
Het begint met mensen
Voor Vincent is de samenwerking met de boeren de grootste winst. Binnen Blue Transition pakten de andere landen hun pilots vooral technisch aan. Noorderzijlvest koos bewust voor de sociale kant: boeren zelf laten meebeslissen, in plaats van kant-en-klare maatregelen opleggen. Toen de resultaten in mei in Brussel werden gepresenteerd, viel juist die aanpak op. "Met kennis en techniek alleen krijg je die verandering niet voor elkaar", zegt Vincent. "Dat begint met mensen."
