Onlanden

De Onlanden is een groot natuur- en waterbergingsgebied. Het ligt tussen Peize, Eelde en de stad Groningen, op de grens van Drenthe en Groningen. Als het veel regent in Noordwest-Drenthe, stroomt het water naar dit lagergelegen gebied. Daar wordt het tijdelijk opgevangen, zodat overstromingen in de omgeving worden voorkomen.

Waterberging én natuur in één gebied

Tussen 2007 en 2012 is De Onlanden ingericht als waterbergingsgebied. Tegelijk is er ruimte gemaakt voor natuur. Die combinatie maakt het gebied bijzonder: natuur en water versterken elkaar. Ook recreatie en landschap passen goed in het gebied. Het gebied is daarmee een sterke klimaatbuffer en vormt een belangrijke schakel in het watersysteem van veen tot zee.

De Onlanden is een groot en ruim natuurgebied dat bij veel regenval tijdelijk een hoger waterpeil aan kan (waterberging). Na een aantal dagen ontstaat er weer ruimte verderop in het watersysteem. Dan kan het water afgevoerd worden naar zee, en zakt het waterpeil in De Onlanden weer. Zo houden Groningen en omgeving droge voeten.

Het plan

Door klimaatverandering verwachten we vaker en hevigere regenbuien. Daarom vergroot Waterschap Noorderzijlvest de waterberging in De Onlanden. Nu past er 7,5 miljoen kubieke meter water in het gebied. Dat wordt uitgebreid naar 12,7 miljoen kubieke meter. Dit gebeurt binnen de bestaande kades van het gebied.

Daarvoor worden de kades verhoogd. Ook komen er twee nieuwe stuwen bij de Hooiweg en wordt een bestaande stuw aangepast. Tegelijk worden natuurmaatregelen genomen zodat planten en dieren goed kunnen omgaan met de verhoogde waterstand.

Proces onderzoek en besluit

In maart 2022 startte de Gedeputeerde Staten van Drenthe de procedure voor extra waterberging in De Onlanden. In de verkenningsfase is onderzoek gedaan. Dit werd eind 2022 afgesloten met drie kansrijke alternatieven.

Antea onderzocht in 2023 onder andere archeologie, hydrologie en natuur. Op basis daarvan werden de milieueffecten van de drie kansrijke alternatieven beoordeeld. Daaruit kwam de 'Hooiwegvariant' als beste optie naar voren. Dit plan werkt goed voor de waterberging, is het beste voor de natuur én kost het minste geld. Omwonenden en belanghebbenden dachten actief mee over dit plan. Het werd als voorkeursalternatief verder onderzocht en uitgewerkt in 2024.

Op 14 augustus 2025 heeft de Provincie Drenthe het definitieve projectbesluit genomen. Daarmee is officieel besloten dat de uitbreiding doorgaat.

Van onderzoek naar uitvoering

Waterschap Noorderzijlvest voert het project nu uit. De werkzaamheden zijn gestart in het najaar van 2025 en duren naar verwachting tot en met 2027. Initiatiefnemer Waterschap Noorderzijlvest werkt samen met Provincie Drenthe, Provincie Groningen en de gemeenten Tynaarlo en Noordenveld. Ook Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Stichting Het Drentse Landschap zijn actief betrokken.

De meest actuele informatie over de werkzaamheden vindt u op de website van Waterschap Noorderzijlvest: